Cmentarz w Wąsewie - blisko 200 lat historii (zdjęcia nekropolii)

Jak co roku przed 1 listopada cmentarz parafialny w Wąsewie wypełnia się osobami porządkującymi groby bliskich i zapalającymi znicze. To jednak nie tylko miejsce pamięci o zmarłych. Wąsewska nekropolia jest również jednym z ważniejszych świadectw historii miejscowości i całej gminy.

Cmentarz parafialny znajduje się w północnej części Wąsewa, około 400 metrów od kościoła pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. Według dokumentów gminy nekropolia powstała w drugim ćwierćwieczu XIX wieku. 

Pierwotnie cmentarz miał regularny układ oparty na dwóch przecinających się osiach, tworzących krzyż. Z czasem, wraz z rozbudową nekropolii i wytyczaniem nowych alejek, pierwotny układ stał się mniej czytelny. Pod koniec XIX wieku powstała również niewielka drewniana kaplica cmentarna. Obiekt ten do dziś jest wskazywany przez gminę jako element lokalnego dziedzictwa.

Najstarsza część cmentarza zajmuje około hektara, natomiast cały teren nekropolii ma około dwóch hektarów. Historyczna część została założona na planie prostokąta i podzielona na siedem kwater. Od strony wschodniej i południowej zachowało się kamienne ogrodzenie oraz charakterystyczne neogotyckie słupki bramne z czerwonej cegły.

Na cmentarzu znajdują się nagrobki pamiętające XIX wiek. Jednym z najcenniejszych jest metalowy pomnik Piotra Zielińskiego, właściciela dóbr Mokrylas, który zmarł w 1869 roku. Nagrobek ma formę obelisku zwieńczonego krzyżem i otoczony jest żeliwnym ogrodzeniem. W ostatnich latach został poddany pracom konserwatorskim i renowacyjnym. Jest też pomnik Stanisława Wasiłowskiego – dziadka Marii Konopnickiej (w maju 2023 roku odsłonięto i poświęcono również pomnik jego żony - babci pisarki).

Wśród starych nagrobków znajdują się również miejsca pochówku osób, których nazwiska przez dziesięciolecia były związane z historią Wąsewa i okolic. To właśnie stare mogiły stały się w tym roku przedmiotem szczególnego zainteresowania młodych mieszkańców gminy.

Stowarzyszenie „Ziemia Wąsewska” zorganizowało konkurs historyczny „Cmentarz Parafialny w Wąsewie”. Uczniowie mieli odnaleźć najstarsze nagrobki, odczytać zachowane inskrypcje oraz przygotować informacje o osobach szczególnie zasłużonych dla lokalnej społeczności. Jednym z celów przedsięwzięcia było również zebranie materiałów potrzebnych do stworzenia planu cmentarza z zaznaczonymi grobami osób ważnych dla historii gminy.

Podsumowanie konkursu odbyło się 22 października. Pierwsze miejsce ex aequo zajęły Zuzanna Kryspin i Zuzanna Skrzecz, uczennice klasy V Publicznej Szkoły Podstawowej im. Stanisława Staszica w Wąsewie. Wyróżnienie otrzymał Alan Kowalczyk z klasy VIII.

Wąsewski cmentarz pozostaje przede wszystkim miejscem pamięci o kolejnych pokoleniach mieszkańców. Nekropolia jest zarządzana przez parafię pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Wąsewie, której początki sięgają XV wieku.