Cmentarze z okresu I wojny światowej (zdjęcia)

Na bardzo ciekawą wystawę internetową pt. "Cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej na terenie północno-wschodniego Mazowsza", zapraszają Oddział w Pułtusku Archiwum Państwowego w Warszawie oraz 35 urzędów miast i gmin w tym z powiatu ostrowskiego.

(Cmentarz w lesie przy trasie Brok-Małkinia Górna, na którym pochowano nieznaną liczbę żołnierzy z okresu wojen napoleońskich i I wojny światowej)

Na stronach internetowych Archiwum Państwowego zamieszczono zdjęcia w większości zapomnianych już cmentarzy z okresu I wojny światowej.

- Jednym z niewielu śladów materialnych I wojny światowej na północno-wschodnim Mazowszu są cmentarze wojenne, na których spoczywa prawdopodobnie ponad 100 tys. żołnierzy. W świadomości społecznej były one, a często są jeszcze, odbierane jako miejsca pochówku obcych - żołnierzy armii zaborczych: Niemców i Rosjan. Tymczasem w szeregach armii niemieckiej, rosyjskiej i austro-węgierskiej walczyło również pod przymusem wielu Polaków i żołnierzy innych narodowości. Według szacunków historyków w bitwach Wielkiej Wojny poległo 385-530 tys. żołnierzy narodowości polskiej. Wielu z nich pogrzebano wśród mazowieckich pól i lasów, o czym świadczą zachowane jeszcze na niektórych nekropoliach tablice nagrobne. Aczkolwiek w ostatnich latach wiele gmin podjęło działania w celu upamiętnienia miejsc pochówku z czasów I wojny światowej, nadal jednak wiele jest mogił i cmentarzy zniszczonych i zapomnianych, o których wiedzą jedynie starsi mieszkańcy pobliskich wiosek - informuje Archiwum Państwowe.

Dostępna w Internecie baza cmentarzy prowadzona przez Radę Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa (www.radaopwim.gov.pl) wciąż jest w fazie tworzenia i nie zawiera kompletnej listy cmentarzy, z kolei publikacje i wykazy wydane drukiem lub też opublikowane w Internecie (zob. niżej), choć bardzo cenne, z reguły pomijają część nekropolii lub też ograniczają się do stosunkowo niewielkiego obszaru. Stąd też w celu uczczenia żołnierzy-ofiar Wielkiej Wojny i zachowania (a czasem przywrócenia) pamięci o miejscach ich wiecznego spoczynku Oddział w Pułtusku Archiwum Państwowego w Warszawie wystąpił do urzędów miast i gmin z terenu swego działania, ustawowo powołanych do opieki nad grobami wojennymi, z propozycją zorganizowania wystawy internetowej, przedstawiającej fotografie i krótkie opisy cmentarzy z I wojny światowej. Większość samorządów chętnie włączyła się do projektu, nadsyłając informacje i zdjęcia nekropolii bądź też informując o ich braku na swym terenie.

- Efektem tej współpracy jest prezentowana poniżej wystawa, a właściwie jej pierwsza odsłona. Zdajemy bowiem sobie sprawę, że zamieszczony wykaz grobów wojennych nie jest jeszcze kompletny. Dlatego też pragniemy zwrócić się do wszystkich Państwa z prośbą o nadsyłanie uzupełnień, informacji o nieuwzględnionych tu cmentarzach oraz ich fotografii na adres apw.pultusk@warszawa.ap.gov.pl - informuje Archiwum Państwowe.

Wystawę można obejrzeć na stronach Archiwum Państwowego w Warszawie.