Konstytucja, której uchwalenie świętujemy corocznie 3 maja, była próbą ratowania od upadku I Rzeczypospolitej. Była także pierwszą taką rządową Ustawą w Europie i drugą na świecie. Do dziś stanowi ona źródło dumy dla kolejnych pokoleń Polaków.
Konstytucja 3 Maja została uchwalona w 1791 roku. W tym okresie Polska była osłabiona, gdyż w wyniku pierwszego rozbioru straciliśmy około jednej trzeciej terytorium i więcej niż jedną trzecią ludności. Polska zmagała się wtedy z utratą Prus Królewskich oraz części Małopolski. Dochodziło do tego odcięcie Rzeczypospolitej od morza.
Po pierwszym rozbiorze w Polsce stacjonowało wojsko rosyjskie, a decydujący głos w sprawach państwowych miał rosyjski ambasador. Ze względu na złą sytuację Polski, coraz częściej zauważano wady ustrojowe państwa. W narodzie narastały buntownicze nastroje oraz chęć zmiany.
W latach 1788-1792 zwołano sejm czteroletni. Podczas jego obrad wprowadzono wiele zmian w funkcjonowaniu Rzeczypospolitej, ale najważniejszą z nich była Konstytucja.
Projekt Konstytucji opracowany był głównie przez Stanisława Augusta Poniatowskiego i Ignacego Potockiego. Nie było pewności czy znajdzie się wystarczająca większość popierająca ten pomysł. Z tego powodu projekt ustawy został przedstawiony w sejmie w okresie ferii wielkanocnych.
Trzeciego maja 1791 roku w Sali Senatorskiej Zamku Królewskiego znajdowała się tylko jedna trzecia posłów i senatorów. Konstytucja została przyjęta jednomyślnie przez całe zgromadzenie bez konieczności przeprowadzania głosowania.
Konstytucja zmieniła wiele ważnych aspektów dla Rzeczypospolitej:
- zniesiono odrębność Korony i Litwy,
- wprowadzono trójpodział władzy,
- przyporządkowano władzę ustawodawczą dwuizbowemu parlamentowi,
- władzę wykonawczą powierzono królowi i Straży Praw,
- władzę sądowniczą sprawować miały niezawisłe sądy,
- wolna elekcja została zniesiona,
- zniesiono zasadę liberum veto.
💬 Komentarze (0)