Powiat łączy obsługę finansową szkół. Radni pytają o oszczędności, dyrektorzy milczą

Podczas sesji Rady Powiatu Ostrowskiego radni zdecydowali o centralizacji obsługi finansowej szkół, bursy, Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie i Powiatowego Zarządu Dróg. Nowy zespół ma działać w Bursie Szkolnej i przejąć księgowość dziesięciu jednostek. Starosta zapewniał, że nikt nie straci pracy, a zmiana ma poprawić zastępowalność pracowników i "komfort pracy". Radni opozycji pytali o konkretne oszczędności i rolę dyrektorów szkół - ci jednak, mimo bezpośredniego pytania przewodniczącej, nie zabrali głosu.

Starosta Jerzy Bauer i wicestarosta Bartłomiej Pieńkowski.

Co uchwalili radni
Sekretarz powiatu Ewa Suchcicka przypomniała, że nowa uchwała porządkuje zasady wspólnej obsługi finansowej jednostek, dla których organem prowadzącym jest powiat.

- Uchwała dotyczy zapewnienia wspólnej obsługi finansowej jednostek organizacyjnych zaliczanych do sektora finansów publicznych, dla których organem prowadzącym jest Powiat Ostrowski, przez jednostkę obsługującą, czyli Starostwo Powiatowe w Ostrowi Mazowieckiej. Jednostkami objętymi obsługą są: Bursa Szkolna, Liceum Ogólnokształcące, Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna, Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie, Powiatowy Zarząd Dróg, Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy, Zespół Szkół w Małkini Górnej, Zespół Szkół nr 1, Zespół Szkół nr 2 oraz Zespół Szkół Specjalnych w Starym Lubiejewie. Traci moc uchwała z 2019 roku. Zmiana polega na tym, że zamiast trzech zespołów powstaje jeden zespół, który będzie obsługiwał nasze jednostki, a do dotychczas obsługiwanych jednostek oświatowych dokładamy Powiatowy Zarząd Dróg oraz Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie - wyjaśniła Suchcicka.

Przewodnicząca rady podsumowała to krótko:

- Czyli wracamy do takiego stanu, jaki mieliśmy w 2019 roku, plus jeszcze te dwie jednostki - zauważyła Dorota Subda.

Uchwała ma wejść w życie 1 kwietnia 2026 roku.

Pamięć o PZOJO i pytania o sens zmian
Jako pierwsza szerzej odniosła się do projektu radna Danuta Janusz. Przypomniała historię PZOJO - Powiatowego Zespołu ds. Obsługi Jednostek Oświatowych, który przez lata zajmował się wspólną obsługą szkół.

- W 2019 roku został zlikwidowany PZOJO, czyli Powiatowy Zespół ds. Obsługi Jednostek Oświatowych, powołany w 2000 roku właśnie w celu wspólnej obsługi. Dotyczyło to również mnie osobiście, ponieważ zarządzałam wtedy Zespołem Szkół Rolniczych w Lubiejewie, dla którego organem prowadzącym był powiat ostrowski. Bardzo przeżywały to osoby pracujące w tej szkole, których ta zmiana dotyczyła, ponieważ część po prostu straciła pracę. Uzasadniano to wtedy oszczędnościami, efektywnością finansową i tak dalej. Z końcem 2019 roku PZOJO przestał istnieć - przypomniała Janusz.

Radna zwróciła uwagę, że obecne uzasadnienie brzmi podobnie jak to sprzed kilku lat, tylko w odwrotną stronę.

- Po likwidacji PZOJO obsługa jednostek oświatowych została umiejscowiona w trzech podmiotach oświatowych. W uzasadnieniu napisano wtedy, że przyniesie to wymierne efekty ekonomiczne i organizacyjne. Dzisiaj w uzasadnieniu znów czytamy o wspólnej obsłudze - czyli jakby wracamy do podobnego rozwiązania. Myślę, że otrzymamy dziś odpowiedź, jaka to będzie jednostka - czy to będzie PZOJO, czy coś innego. Obecnie znowu słyszymy, że wspólna obsługa z jednego miejsca podniesie efektywność, zoptymalizuje wydatki oraz ułatwi procesy zarządzania i kontroli - mówiła radna.

Janusz podkreślała też brak głosu ze strony szkół.

- Sądzę, choć może jest inaczej, bo nie widzę dyrektorów szkół ani jednostek oświatowych, chyba nikogo z nich tu nie ma, że dysponentami środków finansowych przynależnych szkołom są dyrektorzy tych jednostek. Czy w takim razie dysponentem będzie teraz organ prowadzący, czyli starostwo, może pan starosta, skoro ma to ułatwić procesy zarządzania i kontroli? Albo to dyrektorzy zarządzają i są dysponentami środków - i to im trzeba ułatwić proces zarządzania - czy też chodzi o pana starostę bądź kogoś działającego w jego imieniu? - pytała Janusz.

Radna domagała się też konkretnych danych o skali zmian:

- Co zaważyło na tym, że planuje się powrót do wspólnej obsługi jednostek oświatowych, dodając jeszcze do tego Powiatowy Zarząd Dróg i Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie - jednostki o trochę innym charakterze wynagrodzeń? Gdzie konkretnie, w jakiej komórce, ma być umiejscowiona ta obsługa? Ile osób obecnie pracuje w obsłudze finansowej tych dziesięciu jednostek? Ile osób planuje się zatrudnić w nowej organizacji? Czy będzie kierownik, dyrektor, kolejne stanowisko? - wyliczała.

Pytania o los pracowników
Radna Justyna Zawłocka skupiła się na przyszłości osób zajmujących się dziś finansami w szkołach.

- Czy utworzenie tej nowej jednostki przewiduje zatrudnienie dotychczasowych pracowników, którzy obecnie pracują w powiatowych placówkach oświatowych i zajmują się sprawami finansowymi? W związku z ich prośbą skierowaną do mnie o podniesienie tego tematu wnioskuję o zaproponowanie im miejsc pracy w tej nowo powstałej jednostce organizacyjnej - powiedziała Zawłocka.

Obawy o nowe stanowiska i łączenie różnych jednostek
Radny Władysław Krzyżanowski przypomniał, jak wyglądało likwidowanie PZOJO w poprzedniej kadencji.

- Pamiętam deregulację i rozwiązanie PZOJO w poprzedniej kadencji. Byliśmy zaskoczeni, a tłumaczono wtedy - tak jak cytowała pani radna - że ma to być mądrzej, że będzie bezpośrednie kierowanie środków tam, gdzie są potrzebne. Zadziwia mnie teraz, że do szkół, które mają swoją ogromną specyfikę, dołącza się jeszcze dwa inne podmioty. Dlaczego się je podłącza? - pytał Krzyżanowski.

Radny mówił też o sygnałach, jakie docierają do radnych.

- Tak jak wtedy po cichu mówiono, że chodziło o zwolnienie człowieka ze stanowiska kierowniczego - nie pamiętam już, czy to była prawda, czy nie - tak teraz z kolei mówi się, że znów chodzi o to, żeby stworzyć wysokie stanowisko dla kogoś nowego. Takie sygnały docierają. Zaskakuje mnie to ponowne łączenie, a zwłaszcza przyłączanie innych podmiotów. Mam też pytanie: kto prowadził gospodarkę finansową tych podmiotów? Dlaczego do szkół przyłącza się inne jednostki, zupełnie ze szkołami niezwiązane? Specyfika szkół jest tak duża, że - moim zdaniem - powinny mieć swoją wydzieloną autonomię. Tak było do tej pory w historii powiatu, a teraz ma się to radykalnie zmienić - podkreślił radny.

Starosta: żadnych zwolnień i lepsza zastępowalność
Na te uwagi odpowiadał starosta Jerzy Bauer. Najpierw zapewnił, że pracownicy nie stracą pracy.

- Pytania są jak najbardziej zasadne. Czy będą zatrudnieni dotychczasowi pracownicy? Oczywiście, że tak. Takiej odpowiedzi udzielaliśmy na komisji i taką odpowiedź publicznie udzielam teraz państwu. Tak jak poprzednia reorganizacja sprzed sześciu lat wiązała się z zaproponowaniem pracy wszystkim osobom, tak dokładnie jest i teraz - powiedział Bauer.

Wskazał przy tym na problem braku zastępowalności w małych zespołach księgowych.

- W PCPR jest jedna osoba do obsługi, w Powiatowym Zarządzie Dróg - jedna osoba do obsługi. Rzeczą oczywistą jest, że człowiek może zachorować i że musi iść na urlop. Zastępowalności de facto nie ma. W tych mniejszych zespołach, które obsługują po trzy jednostki, też zastępowalności nie ma, a jeśli jest, to jest znacznie trudniejsza. To jest jeden z poważniejszych tematów. Jestem tutaj już półtora roku i dochodzimy wspólnie z kierownictwem do wniosku, że musimy procesy wzajemnej zastępowalności oraz bieżącego zarządu po prostu udoskonalić - tłumaczył starosta.

Doprecyzował też skalę planowanej jednostki.

- Chcemy to trochę udoskonalić, nie uskarżając się na nikogo, absolutnie na nikogo, bo każdy, kto cokolwiek robi, wie, ile razy w życiu musi po sobie poprawić, jeśli coś w porę zauważy. Jeśli chodzi o liczbę pracowników - osiem osób - wskazał Bauer.

Sekretarz doprecyzowała:

- Trzy zespoły po dwie osoby, jedna osoba w PCPR i jedna osoba w Powiatowym Zarządzie Dróg - wyliczyła Ewa Suchcicka.

Nowy zespół w Bursie Szkolnej
Starosta wyjaśniał, że wszystkie dotychczasowe osoby mają pozostać w pracy, a powiat potrzebuje czasu na przygotowanie zmian.

- Na pewno wszystkie te osoby będą dalej pracowały, bo tę pracę po prostu trzeba wykonać. Uchwała ma wejść w życie 1 kwietnia, a więc mamy cztery miesiące. Wychodzimy do państwa z prośbą o akceptację tego rozwiązania z odpowiednim wyprzedzeniem, żeby mieć czas na przygotowanie: techniczne, psychologiczne i merytoryczne. Chcemy zamknąć rok 2025 sprawozdaniami za pierwszy kwartał w obecnym składzie personalnym i obecnym rozwiązaniu organizacyjnym, żeby nie wytwarzać dodatkowych komplikacji, a równolegle przygotować się do zmiany - mówił Bauer.

Zapowiedział też, że księgowi zostaną skupieni w jednym miejscu.

- W tej chwili dwa pomieszczenia dla jednego z zespołów znajdują się w Bursie Szkolnej i tam przygotujemy kolejne trzy, tak aby wszyscy pracownicy byli, że tak powiem, obok siebie. Teraz są w różnych instytucjach, zupełnie rozproszeni. Chcemy doprowadzić do tego, żeby stanowili zespół, który pracuje w jednym miejscu - nie w jednym pokoju, ale w jednym miejscu. Bardzo dużą wagę przykładamy do pracy zespołowej, do wzajemnego wsparcia i - w pewnym zakresie - do zastępowalności pracowników. Cały mój wywód jest jedną wielką odpowiedzią na pytanie, co zaważyło na tej zmianie. To właśnie zaważyło - podsumował starosta.

Spór o rolę dyrektorów i "wymierne efekty ekonomiczne"
Radna Danuta Janusz wróciła do kwestii odpowiedzialności dyrektorów szkół za pieniądze i do zapowiadanych oszczędności.

- Pytałam, czy w dalszym ciągu dysponentami środków będą dyrektorzy szkół, czyli dyrektorzy jednostek, o których była tutaj mowa. Bo jeśli tak, to rozumiem, że dyrektorzy zarządzali i sprawowali codzienną, bieżącą kontrolę. Czy dyrektorzy źle zarządzali tymi środkami, skoro trzeba teraz tworzyć zespół, który - jak pan powiedział - ma lepiej zarządzać i sprawować bieżącą kontrolę? - pytała radna.

Domagała się też liczb.

- W uzasadnieniu do uchwały mamy napisane, że przyniesie to konkretne, wymierne efekty ekonomiczne. Skoro planuje pan zatrudnienie wszystkich ośmiu osób, czyli ośmiu etatów, to gdzie ta kwota? Proszę o konkretne wyliczenie: gdzie są te efekty ekonomiczne? Czy ten zespół, który będzie umiejscowiony w Bursie, będzie miał swojego kierownika lub dyrektora, czyli kolejny etat? Gdzie w takim razie są te efekty ekonomiczne? Bardzo proszę o konkretne kwoty - mówiła Janusz.

Starosta odpowiadał, że rola dyrektorów jako dysponentów środków nie ulegnie zmianie, a nowe rozwiązanie opiera się na przepisach o centrach usług wspólnych.

- Jeśli chodzi o dysponowanie środkami, nic w przepisach zmienić się nie może - dyrektor pozostaje dyrektorem i to on otrzymuje budżet. Możliwość powoływania centrów usług wspólnych ma już swoją historię w prawie. Powstawanie takich centrów jest tak zaprojektowane, że może dotyczyć nawet nie tylko jednej gminy czy jednego powiatu, ale dwóch, trzech czy większej liczby podmiotów, po to, by ograniczać potencjalne koszty. Jeśli mówię o braku zastępowalności i braku bieżącego nadzoru, to dlatego, że w wielu miejscach jest tylko jeden pracownik. A jak dyrektor, który jest nauczycielem, a nie szefem księgowości, może taką osobę w wymiarze merytorycznym nadzorować? - argumentował Jerzy Bauer.

W dalszej części wystąpienia starosta prosił radnych o wsparcie dla proponowanego rozwiązania.

- Państwo patrzą na to tylko jako osoby, które czytają dokument. Nie zajmujecie się codziennością w urzędzie. A ja się tym zajmuję. Wiem, co mnie czeka razem z moimi współpracownikami - i chcę pewnych rzeczy uniknąć. Powiat, podobnie jak inne samorządy i całe państwo, ma przed sobą raczej kryzys niż prosperity. Nie jesteśmy za tym, żeby sztucznie rozbudowywać administrację, bo taka rozbudowa ma sens tylko wtedy, gdy każdy ma co robić, a nie czeka na pracę. Zaczęliśmy o tym rozmawiać od wczesnej wiosny tamtego roku, mamy swoje doświadczenia zawodowe, życiowe i urzędnicze, i wiemy, że "nagłe to diable". Jestem tutaj już półtora roku i z całą odpowiedzialnością, i z serdeczną prośbą zwracam się do państwa o pomoc, żeby było łatwiej, a nie trudniej. Przygotujemy pomieszczenia, będą państwo pracować w bardzo dobrych warunkach, tak żeby był po prostu komfort pracy - zapewnił starosta.

Radna Janusz nie była jednak usatysfakcjonowana.

- Dzisiaj nie usłyszałam, ile złotych zaoszczędzimy. A przecież na tym powinna polegać oszczędność ekonomiczna - na realnej oszczędności finansowej - podkreśliła.

Dyrektorzy szkół obecni, ale milczą
Na końcu dyskusji radny Władysław Krzyżanowski wrócił do kwestii udziału szkół w procesie zmian.

- Dzisiaj, kiedy mówi się o fundamentalnych sprawach organizacyjnych kilku szkół, a nie ma tutaj dyrektorów, chciałbym wysłuchać ich opinii. To oni wiedzą, co jest najlepsze dla młodzieży i dla szkoły. Podejmowanie takich decyzji wobec szkół i placówek oświatowych, z tak poważnymi zadaniami, bez ich obecności i bez możliwości wysłuchania ich głosu, to jest - można powiedzieć - skandal, panie starosto. Tak nie wolno robić. Z tego powodu nie można nawet głosować "za". Tak nie wolno robić, panie starosto - mówił Krzyżanowski.

Chwilę później przewodnicząca odniosła się do tych słów i poprosiła dyrektorów o ewentualny głos.

- Czy ktoś jeszcze w tym punkcie chciałby zabrać głos? Jest obecna pani dyrektor. Czy państwo dyrektorzy chcieliby zabrać głos? Nie? Państwo dyrektorzy nie chcą zabrać głosu - stwierdziła Dorota Subda.

Dyrektorzy, choć byli na sali, nie zabrali więc publicznie głosu w sprawie centralizacji obsługi finansowej szkół.

Uchwała przyjęta. Imienne wyniki głosowania
Ostatecznie Rada Powiatu Ostrowskiego przyjęła uchwałę w sprawie organizacji wspólnej obsługi jednostek organizacyjnych powiatu. Za głosowało 13 radnych, przeciw było 2, a 4 osoby wstrzymały się od głosu. Nikt z obecnych nie zrezygnował z udziału w głosowaniu.

Za głosowali:
Eliza Drewnowska, Marek Kuziak, Krystyna Gumkowska, Karol Kamiński, Joanna Kukwa, Roman Malicki, Kamil Narewski, Justyna Pętkowska, Bartłomiej Pieńkowski, Stefan Rostkowski, Michał Rutkowski, Dorota Subda, Marcin Zawistowski.

Przeciw głosowali:
Danuta Janusz, Władysław Krzyżanowski.

Wstrzymali się:
Ewa Młynarczuk, Rafał Swaczyna, Dariusz Wybraniak, Justyna Zawłocka.